birat ribon

नेपाल सरकारका अधिकृतको कौशी खेती, छतबाट मासिक २० हजारसम्म आम्दानी

Neuro
नेपाल सरकारका अधिकृतको कौशी खेती, छतबाट मासिक २० हजारसम्म आम्दानी

बबिता लिम्बू

Padelux insider
cura insider

विराटनगर, १६ असार । थोरै जमिनमा घर बनायो करेसाबारी रहँदैन् । तर हाम्रो संस्कार घुर्‍यानमा केही फलाउने चाहना राख्ने छ । त्यसका लागि जमिन पुग्दैन । घरमा नै केही फलाउन धेरैलाई पछिल्लो समय कौशीखेतीले साथ दिएको छ ।

कौशीमा आफूलाई खान पुगेर पनि बिक्री गर्नसमेत पुग्नेगरि तरकारी र फलफूल फल्छ । पछिल्लो समय कौशी खेतीबाट मासिक २० हजारसम्म आम्दानी गर्न सकिन्छ भन्ने उदाहरण बनेका छन् विराटनगर–२ का हरिबहादुर खत्री । नेपाल सरकारका अधिकृत खत्री अफिस समयभन्दा बाहेकको समयमा कौशीमा काम गर्छन् ।

प्रदेशसभा सचिवालयका जागिरे खत्री चार विषयका स्नातक र दुईवटा विषयका स्नातकोत्तर पनि हुन । पढेलेखेकाले माटो छुनै हुँदैन भन्ने मान्यताका उनी विरोधी हुन् । कृषि पेशा नपढेकाले मात्र होइन पढेकाहरू संलग्न भए भने सुध्रन्छ भन्ने उनको मान्यता छ ।

उनले आफ्नो १५ सय वर्गफिटको तीनतले घरको छतमा १५ वर्षदेखी कौशी खेती गरिरहेका छन् । सिजनअनुसारको तरकारी र फलफूल फलाएर उनी बिक्री पनि गर्छन् । अहिले दैनिकजसो उनको छतबाट करेला, घिरौंला, टमाटर, खोर्सानी आफूलाई पुग्ने राखेर पनि ५ देखि ७ किलोसम्म बिक्री गर्ने गरेका छन् । उनी भन्छन्, ‘हाइब्रिड प्रविधिमा जाने हो भने कौशीखेतीबाट मासिक २० हजार सजिलै आम्दानी गर्न सकिन्छ ।’

शहर मानिसको सपना पनि हो । सुविधा र अवसर कम भएकाले ग्रामीण परिवेशबाट आम मानिस शहरिया सुखी जीवन जिउन चाहन्छन् । त्यसैले छिल्लो समय बसाइँ सरेर शहर आउने क्रम बढेको छ । स्थायी होस् वा अस्थायी मानिसहरू शहरमा बस्न रुचाउछन् । जसको कारण शहरमा जमिनको खण्डीकरण बढ्दो छ ।

सीमित जमिन सबैलाई पुर्‍याउनुपर्ने भएपछि शहरमा जमिनको टुक्रने दर ग्रामीण भेगको भन्दा बढी छ । पहिले विगामा हुने किनबेच कठ्ठा हुदै धुरमा झरेको छ । आम मानिसले शहरमा धेरै जमिन किनेर घर बनाउन सक्ने अवस्था कम हुँदै गएको छ । त्यसैले आजकल ५ धुर र १० धुरमा घरहरू बन्न थालेका छन् । जमिन महंगो हुँदै जानु र थोरै जमिनमा घर बनाउनुपर्ने बाध्यताको कारण आम मानिस कौशीखेतीप्रति पछिल्लो समय आकर्षित हुँदै गएका छन् ।

प्रदेशसभा सचिवालयका जागिरे खत्री चार विषयका स्नातक र दुईवटा विषयका स्नातकोत्तर पनि हुन । पढेलेखेकाले माटो छुनै हुँदैन भन्ने मान्यताका उनी विरोधी हुन् । कृषि पेशा नपढेकाले मात्र होइन पढेकाहरू संलग्न भए भने सुध्रन्छ भन्ने उनको मान्यता छ । कौशी खेतीका लागि उनी विराटनगरमा नै उदाहरणीय मानिन्छन् । उनको कोशी अस्पताल अगाडि कौशीखेती भएको घर भनेपछि जो कोहीले पनि घरमै पुर्‍याइदिन्छन् ।

अहिले बजारमा सबैभन्दा महंगो ८ सय रुपैयाँ किलो पर्ने, स्वास्थ्यका लागि उत्तम फल भनेर चिनिने ड्रागन फ्रुट पनि उनको छतमा लटरम्म छ । उनको कौशी खेतीको अवधारणालाई उनीकी श्रीमती लक्ष्मीको पनि साथ छ ।

लक्ष्मी कोशी अस्पतालकी कर्मचारी पनि हुन् । कौशी खेतीमा लागेपछि उनीहरूले सब्जी बजार जानु परेको छैन । लकडाउनको बेला कोरोना त्रासका कारण कत्तिले त हरियो साग सब्जी नै खान पाएनन् ।

खत्री परिवारलाई भने सागसब्जीको केही समस्या परेन बरु उत्पादन धेरै भएकाले छिमेकी, आफन्तलाई हरियो तरकारी दिएर पठाएको लक्ष्मी सुनाउँछिन् । कौशीमा भएको खाली ठाउँ यत्तिकै प्रयोगविहीन राख्नुभन्दा यसको पनि केही सदुपयोग गरौँ न भन्ने सोचले लाएको तरकारी र फलफूल खेती अहिले ब्यावसायिक पनि हुँदैछ ।

उद्योग संगठनले सञ्चालन गरेको अर्गानिक तरकारी पसलमा पहिले नियमित तरकारी दिने गरेका खत्रीले पसल बन्द भएपछि भने गाउँमै तरकारी वितरण गर्दिने गरेका छन् भने आफन्तलाई कोशेलीको रूपमा दिने पनि गर्छन् ।

खत्रीले आफूलाई सबैतिर फिट राखेका छन् । स्नातक र स्नाकोत्तर तहलाई अध्ययापन गराउने प्राध्यापक, कहिले अधिवक्ता त कहिले लेखा परीक्षकको कामसमेत गर्छन् । प्रदेशसभा सचिवालयमा अधिकृतको रूपमा सेवा गरिरहेका खत्रीलाई बहुमुखी प्रतिभा भएका ब्यक्ति भन्न सकिन्छ ।

दस धूर जग्गामा बनाएका तीनतले घरको दोस्रो तल्ला र तेस्रो तल्लाको छतमा १५ वर्षदेखि उनी कौशी खेती गरिरहेका छन् । मोतीपुरमा रहेको आफ्नो ४ विगा खेतमा ड्रागन फ्रुटलगायत अन्य तरकारीको खेती गर्ने योजना बनाउँदै छन् ।

jackson ribon